Bij een vereenvoudigde afwikkeling van een faillissement is er onvoldoende geld om ook maar een deel van de concurrente faillissementsvorderingen te betalen. Een gewone verificatievergadering heeft dan weinig zin. De rechter-commissaris kan daarom bepalen dat het faillissement volgens de vereenvoudigde procedure van artikel 137a en volgende van de Faillissementswet wordt afgewikkeld.
De boedelschulden moeten eerst worden betaald. Wat daarna resteert, wordt verdeeld onder de preferente schuldeisers volgens de wettelijke rangorde. Concurrente schuldeisers ontvangen bij een vereenvoudigde afwikkeling geen uitkering.
Wanneer wordt een faillissement vereenvoudigd afgewikkeld?
De vereenvoudigde afwikkeling kan worden toegepast als aannemelijk is dat het beschikbare actief niet voldoende is om de concurrente faillissementsvorderingen geheel of gedeeltelijk te voldoen.
Dat betekent doorgaans:
- de boedelschulden kunnen worden voldaan;
- daarna blijft nog enig bedrag over voor één of meer preferente schuldeisers;
- voor concurrente schuldeisers resteert niets.
Het is te beperkt om te zeggen dat het restant altijd naar de Belastingdienst gaat. De Belastingdienst is vaak een belangrijke preferente schuldeiser, maar ook andere schuldeisers kunnen een wettelijk voorrecht hebben. Hun onderlinge rang en de grondslag van hun vorderingen bepalen hoe het resterende bedrag wordt verdeeld.
Zijn zelfs de boedelschulden niet volledig te betalen? Dan ligt vereenvoudigde afwikkeling niet zonder meer voor de hand. Het faillissement kan dan wegens gebrek aan baten worden opgeheven. Dat is juridisch een andere wijze van beëindiging.
Welke schuldeisers worden betaald?
Bij een vereenvoudigde afwikkeling geldt in hoofdlijnen de volgende volgorde:
- de boedelschulden worden betaald volgens hun onderlinge rang;
- het resterende bedrag wordt verdeeld onder de preferente faillissementsschuldeisers;
- concurrente faillissementsschuldeisers ontvangen geen uitkering.
Een boedelschuld is een schuld die rechtstreeks ten laste van de faillissementsboedel komt. Voorbeelden zijn het salaris en de verschotten van de curator, bepaalde loonvorderingen na faillissement en huur die op grond van artikel 39 Faillissementswet als boedelschuld geldt.
Meer hierover leest u in Wat zijn boedelschulden?.
Hoe verloopt een vereenvoudigde afwikkeling?
1. De rechter-commissaris beslist over de procedure
Als aannemelijk is dat concurrente schuldeisers geen uitkering zullen ontvangen, kan de rechter-commissaris bepalen dat geen verificatievergadering wordt gehouden en dat het faillissement vereenvoudigd wordt afgewikkeld. De curator informeert de bekende schuldeisers daarover.
2. De curator beoordeelt de preferente vorderingen
De curator onderzoekt welke vorderingen bevoorrecht zijn of door pand, hypotheek of retentierecht worden gedekt. Betwist de curator een vordering of de gestelde voorrang, dan moet hij de betreffende schuldeiser daarvan op de hoogte stellen en proberen het geschil te regelen.
3. De curator stelt de uitdelingslijst op
De curator maakt een uitdelingslijst waarop staat welk bedrag aan de daarvoor in aanmerking komende schuldeisers wordt uitgekeerd. Omdat concurrente schuldeisers niets ontvangen, worden hun vorderingen niet op de gebruikelijke wijze tijdens een verificatievergadering vastgesteld.
4. De uitdelingslijst ligt tien dagen ter inzage
Na goedkeuring door de rechter-commissaris wordt de uitdelingslijst bij de rechtbank gedeponeerd. Schuldeisers kunnen de lijst gedurende tien dagen inzien.
5. Schuldeisers kunnen in verzet komen
Iedere schuldeiser met een verifieerbare vordering kan binnen de wettelijke termijn verzet instellen tegen de uitdelingslijst. Dat kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als een schuldeiser meent dat zijn vordering ten onrechte niet als preferent is aangemerkt of dat de rangorde verkeerd is toegepast.
Ook wanneer geen verificatievergadering is gehouden, kan een schuldeiser zich in het verzet nog op een recht van voorrang beroepen.
6. Het faillissement eindigt
Als geen verzet wordt ingesteld, wordt de slotuitdelingslijst na afloop van de inzagetermijn verbindend. Is wel verzet ingesteld, dan gebeurt dit nadat daarover definitief is beslist. Door het verbindend worden van de slotuitdelingslijst eindigt het faillissement. De curator betaalt vervolgens de bedragen uit die op de lijst zijn vermeld.
Wat betekent vereenvoudigde afwikkeling voor concurrente schuldeisers?
Een concurrente schuldeiser ontvangt geen betaling uit het faillissement. De vordering wordt bovendien niet tijdens een verificatievergadering vastgesteld, omdat zo’n vergadering in deze procedure in beginsel achterwege blijft.
Dat betekent niet dat een concurrente schuldeiser ieder belang bij de afwikkeling verliest. Een schuldeiser kan bijvoorbeeld:
- controleren of de vordering bij de curator correct is geregistreerd;
- de faillissementsverslagen blijven volgen;
- beoordelen of mogelijk een recht van voorrang, pandrecht, hypotheekrecht of retentierecht bestaat;
- de gedeponeerde uitdelingslijst controleren;
- zo nodig tijdig juridisch advies inwinnen over verzet.
Meer informatie over de gewone vaststelling van vorderingen staat in Wat is een verificatievergadering?.
Kunt u de btw op een oninbare vordering terugvragen?
Heeft u als ondernemer btw afgedragen over een factuur die niet wordt betaald? Dan kunt u die btw onder voorwaarden terugvragen via uw btw-aangifte.
Wacht daarvoor niet automatisch tot de vereenvoudigde afwikkeling is aangekondigd. U mag de btw terugvragen zodra vaststaat dat de vordering geheel of gedeeltelijk oninbaar is. Een vordering wordt in ieder geval uiterlijk één jaar na het verstrijken van de overeengekomen uiterste betaaldatum als oninbaar aangemerkt. Is geen betalingstermijn afgesproken, dan wordt uitgegaan van de wettelijke betalingstermijn.
De kennisgeving van de vereenvoudigde afwikkeling kan bevestigen dat een concurrente vordering niet uit het faillissement zal worden betaald, maar is dus niet altijd het moment waarop het recht op btw-teruggaaf ontstaat.
Rente over een boedelschuld
Een boedelvordering wordt niet altijd direct betaald. Als onzeker is of de boedel voldoende geld bevat om alle boedelschuldeisers volgens de juiste rangorde te voldoen, mag de curator betaling tijdelijk uitstellen.
De Hoge Raad heeft beslist dat wettelijke rente over huur die op grond van artikel 39 Faillissementswet als boedelschuld geldt, eveneens een boedelschuld kan zijn. Dat oordeel betekent niet dat iedere contractuele boete automatisch dezelfde kwalificatie krijgt. De aard en grondslag van de bijkomende vordering blijven beslissend.
Veelgestelde vragen
Ontvangen preferente schuldeisers altijd een volledige betaling?
Nee. Na betaling van de boedelschulden wordt het resterende bedrag volgens de wettelijke rangorde onder de preferente schuldeisers verdeeld. Een preferente schuldeiser kan daardoor slechts een gedeeltelijke betaling ontvangen. Soms worden hoger gerangschikte preferente vorderingen wel volledig betaald en blijft voor lager gerangschikte preferente schuldeisers niets over.
Is vereenvoudigde afwikkeling hetzelfde als opheffing wegens gebrek aan baten?
Nee. Bij vereenvoudigde afwikkeling is er na betaling van de boedelschulden nog geld om onder preferente schuldeisers te verdelen, maar niet voor concurrente schuldeisers. Bij opheffing wegens gebrek aan baten is er doorgaans onvoldoende actief om het faillissement langs deze weg af te wikkelen.
Wordt bij vereenvoudigde afwikkeling een verificatievergadering gehouden?
In beginsel niet. Juist omdat concurrente schuldeisers geen uitkering ontvangen, kan de rechter-commissaris bepalen dat de verificatievergadering achterwege blijft.
Kan een concurrente schuldeiser verzet instellen?
Ja. Artikel 137e Faillissementswet geeft iedere schuldeiser met een verifieerbare vordering de mogelijkheid om tegen de uitdelingslijst in verzet te komen. Daarvoor geldt een korte termijn van tien dagen.
Advies bij een vereenvoudigde afwikkeling
De aankondiging van een vereenvoudigde afwikkeling betekent meestal dat concurrente schuldeisers geen uitkering ontvangen. Toch kan het zinvol zijn de rang van uw vordering, de uitdelingslijst en eventuele zekerheidsrechten te laten beoordelen. Zeker bij discussie over een voorrecht of bij een dreigende verzetstermijn is snel handelen belangrijk.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen juridisch advies over een concrete situatie.
Juridische bronnen
- Artikelen 137a tot en met 137g Faillissementswet.
- Hoge Raad 13 juni 2014, ECLI:NL:HR:2014:1404.
- Hoge Raad 24 december 2021, ECLI:NL:HR:2021:1994.
- Belastingdienst: btw-teruggaaf door oninbare vorderingen.